Aan de rand van het dorp Bornem niet ver van Antwerpen verheft zich een romantisch kasteel dat zich met zijn ronde torens en torentjes in het water van de Oude Schelde spiegelt.

kastmarnix 012

Een deel wordt bewoond door John II van Marnix van Sint Aldegonde 14de graaf van Bornem en zijn echtgenote Amélie geboren gravin d'Arschot Schoonhoven. Het grootste deel kan van tijd tot tijd door belangstellenden bezichtigd worden, waarbij ze door de gravin persoonlijk worden rondgeleid.'We zijn in 2005 getrouwd,' vertelt ze, 'Mijn man was toen zesenzestig jaar en een verstokte vrijgezel.' Gravin Amélie werd niet alleen verliefd op de graaf maar ook op het kasteel: 'Het is mijn grote passie,' bekent ze als we door de zalen dwalen die onder haar leiding stuk voor stuk gerenoveerd zijn.

Het plafond van de Kleine Salon is in Italiaanse stijl beschilderd door T. Thenaers. In het patroon zijn hun initialen J en A opgenomen; die letters herinneren ook aan hun ja-woord. Tegen de zacht getinte wandbespanning hangen een Madonna met Kind uit de school van Rubens, werken van Teniers en Ricci en een hele serie portretten van de familie Marnix. De bekendste figuur uit dit geslacht is natuurlijk Philips van Marnix heer van Sint Aldegonde, die in Europa al literaire faam genoot door zijn vlijmscherpe satire 'Biencorf der heilige roomsche kerke' toen hij in 1570 de tekst schreef van het 'Wilhelmus', dat het Nederlandse volkslied is geworden. Het gedicht is een z.g. acrostichon: de beginletters van de vijftien coupletten vormen samen de naam WILLEM VAN NASSOV. Een jaar later trad Philips van Marnix in dienst van de prins en werd o.m. lid van de Raad van State en in 1583 burgemeester van Antwerpen.

Marnix

In de hal staat een tafel volgeladen met een foto's van vorstelijke personen die in de loop der jaren een bezoek brachten aan het kasteel. Van kroonprins Philippe van België, die de gravin nog kent van het debutantenbal, tot koningin Margaretha van Denemarken en van koning Boudewijn en Fabiola van België tot koning Harald en Sonja van Noorwegen.Er hangt een bijzonder, achthoekig schilderij aan de muur waarop zeven Nassaus zijn geschilderd door Jan van Ravenstein. Vanuit de hal komen we in een tentoonstellingsruimte die helemaal gewijd is aan de dichter van het Wilhelmus. Gravin Amélie wijst op een oude gravure van zijn grafmonument in West Souburg bij Vlissingen: 'Mijn man en ik zijn er in het najaar 2009 naartoe gegaan. Toen we vroegen naar het graf van Philips van Marnix heer van Sint Aldegonde wist niemand waar we het over hadden. Het stond in geen enkele gids. Uiteindelijk hebben we het monument dat in 1872 werd opgericht, zelf gevonden en gefotografeerd. Maar of het stoffelijk overschot daar ook werkelijk ligt is niet bekend.'De grote vriend van prins Willem van Oranje stierf op 15 december 1598 op 58-jarige leeftijd in Leiden: 'Op het hoogkoor van de Pieterskerk schijnt zich nog een zerk te bevinden met zijn naam er op. Maar die steen is afgedekt en niemand weet of hij in de grafkelder een laatste rustplaats heeft gevonden,' zegt ze.

Het hele kasteel is elegant ingericht in Louis XV en Louis XVI stijl met Italiaanse accenten. Toen Amélie op het kasteel kwam wonen waren de meeste wanden en plafonds wit en er hingen oude gordijnen. Door de wanden een tint te geven en plafonds en deurlijsten te laten beschilderen kregen de vertrekken nieuwe vitaliteit. Ze kochten in binnen- en buitenland antieke voorwerpen: 'Ik wil dat het kasteel leeft, dat de zalen een bewoonde indruk maken,' zegt de gravin. Daarom plaatste voor een venster een tafeltje met een achttiende eeuws Lotto dauphin waardoor het lijkt of de bewoners halverwege hun spel even weg zijn gegaan.Op de gang van de bovenverdieping zitten haar antieke poppen: 'Er moet voor de kinderen ook iets leuks te zien zijn als ze het kasteel bezoeken,' vindt de gravin die zelf drie dochters heeft uit haar eerste huwelijk en weet waarover ze praat.

scannen0004

De elegante salons, de rookkamer of fumoir en de mooie eetzaal met zijn porseleinen servies, tafelzilver en kandelabers liggen beneden en zien uit over het water van 'de grootste vijver van België' zoals ze de afgedamde arm van de Oude Schelde noemt, ooit de hoofdstroom van de Schelde. Boven liggen de slaapvertrekken en een prachtige kantkamer met zeldzame stukken wit en zwart kant uit Alençon, Brugge, Brussel, Chantilly, Lille en Valenciennes die eeuwenlang de familie van Marnix allure hebben verleend. De doopjurk en de zwarte, ragfijne sjaal vertellen elk hun verhaal. Gravin Amélie bewaart in een aparte vitrine kant uit haar eigen, zeer oude familie d 'Arschot Schoonhoven. 'Mijn voorouders namen in de dertiende eeuw deel aan de kruistochten,' zegt ze trots. Ze toont een fijne kanten modestie, die een al te diepe halsuitsnijding van een van de gravinnen d 'Arschot heeft bedekt.

Boven de deur van de bibliotheek, waar de boekenkasten in een brutaal rood tegen blauwe wanden zijn geplaatst, hangt een portret van Ridder Florent van Ertborn, die burgemeester van Antwerpen was tijdens het bewind van koning Willem I van Oranje Nassau. Zijn kostbare kunstcollectie met werken van Fouquet, Cranach en Memling zijn nu te zien in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen. Maar naast de deurpost ontdek ik in het voorbijgaan nog enkele etsen van Rembrandt en in de aangrenzende beige bibliotheek hangt een kostelijke verzameling van vijfenveertig gravures van de hand van Pieter Breughel de Oude.
In de archiefkasten van deze ruimte bevinden zich zeer oude documenten die de gravin door een archivaris laat catalogiseren en digitaliseren. Zelf houdt ze zich 's winters met archiefstukken uit de negentiende eeuw bezig. Soms doet ze grote vondsten, waar ze enthousiast over vertelt. Toen ze een antieke commode op zolder ontsloot, vond ze daarin een unieke collectie negentiende eeuwse foto's van het kasteel, die voor de grote verbouwing waren gemaakt.

tenamelie

De gravin toont op de overloop graag de schilderijen van het landgoed waarop de jacht, landbouw en visserij zijn afgebeeld. Door de eeuwen heen vormden ze de bestaansmiddelen van de bewoners van het Kasteel van Marnix, die ook nog een stadspaleis en andere buitenplaatsen hadden.

In de bijgebouwen wordt een verzameling koetsen bewaard waar de graaf bijzonder zuinig op is zoals een Phéaton uit de achttiende eeuw en een sierlijke calèche alles met bijbehorende paardentuigen en in perfecte staat van onderhoud.

De gravin van Marnix houdt van het landgoed met zijn oude canardière  of eendenkooi en kan niet nalaten de Belgische dichter Emile Verhaere te citeren. Hij schiep zijn mooiste werken nadat hij zijn grote liefde - de dichteres Marthe Massin - had ontmoet. 'Toen we voor ons huwelijk bij zijn stenen monument aan de Schelde stonden en van die grote liefde voor zijn vrouw hoorden, zei de graaf tegen me: 'Wij moeten dan ook maar samen blijven. En toen zijn we getrouwd.' John II heeft geen nakomelingen en dus bracht hij in 1983 het kasteel en landgoed onder in de N.V. Domein Bornem, een vennootschap onder toezicht van de Stichting van openbaar nut Marnix.
John II en Amélie de Marnix zetten zich volledig in voor het behoud van het patrimonium en het voortbestaan van de beroemde naam die zo nauw verbonden is met het koninkrijk Nederland; Marnix van Sint Aldegonde.

 

Copyright Thera Coppens

Verschenen in: Vorsten, augustus 2010

NB: Sinds enige tijd is Gravin Amélie van Aerschot niet meer aan kasteel Marnix van Sint Aldegonde verbonden

www.kasteelmarnixdesaintealdegonde.be

 OmslagSuzanne

OmslagSuzanne      OmslagSophie      omslaghortense      OmslagMarieCornelie

E OmslagSuzanneHistorisch Toerisme Bureau

zilverenkoets2

 Tromplaan 7A 3742 AA Baarn T. 035 5422091 E. This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Go to top